Empero Fritöz Servisi ve Tamiri

Empero fritözlerde iki termostat var. Biri yağı istenen sıcaklıkta tutan çalışma termostatı. Diğeri, yağ aşırı ısındığında devreyi komple kesen manuel resetli emniyet termostatı.

"Hiç ısınmıyor, hiçbir şey olmuyor" tarifi geldiğinde ilk şüpheli emniyet termostatı oluyor. Arka paneldeki düğmeye basınca cihaz çalışıyor. İş bitti sanılıyor.

Bitmedi. O termostatı bir şey attırdı. Genelde iki sebepten biri: yağ seviyesi düşükken çalıştırılmış ya da çalışma termostatının kontağı kaynak yapmış, kesemiyor.

İkinci ihtimal daha tehlikeli. Kesemeyen bir termostat, yağı ısıtmaya devam eder. Emniyet termostatı da resetlenip devre dışı bırakılmışsa geriye duracak bir şey kalmaz. Fritöz yangınları çoğunlukla böyle başlıyor.

O yüzden reset düğmesine basıp geçmiyoruz. Attıran sebebi buluyoruz.

Yanan rezistansı gözle görmek her zaman mümkün olmuyor. Dışarıdan sapasağlam görünen bir rezistans, içeriden kopmuş olabilir.

Ohm ölçerle direnç ve izolasyon ölçümü yapıyoruz. Sigorta attıran fritözlerde ilk baktığımız şey bu: toprağa kaçak veren bir rezistans, cihazı her açtığınızda sigortayı attırır.

Rezistansın en büyük düşmanı üzerinde biriken karbon tabakası. Kalınlaştıkça ısıyı yağa aktaramıyor, kendi üzerinde tutuyor ve bir noktada kopuyor. Yani yanan rezistansların çoğu aslında bakım eksikliğinin faturası.

Değişim sırasında yağın boşaltılması ve kazanın soğuması gerekiyor. Bu yüzden randevuyu mutfağın en sakin saatine alıyoruz; işlem yağ boşaltma dahil bir ila iki saat sürüyor.

Termostat probunun ucuna zamanla yağ karbonu yapışıyor. Prob, yağın gerçek sıcaklığını okuyamıyor. Cihaz ya erken kesiyor ya da gereğinden fazla ısıtıyor.

Ölçmek zor değil. Cihaz set sıcaklığına ulaşıp kestikten sonra daldırma termometresiyle sepet bölgesinden okuma alıyoruz. Kazanın dibine ve kenarına değdirmeden.

10 dereceye kadar sapma normal. Üzeri müdahale gerektiriyor.

Bu ölçümü serviste rutin yapıyoruz, çünkü çoğu işletme fritözünün gerçekte kaç derecede çalıştığını hiç ölçtürmemiş oluyor. Fazla ısıtan bir fritöz hem ürünü yakıyor hem yağı katbekat hızlı bitiriyor. Yağ maliyeti düşünülünce, tek bir termostat ayarı birkaç ayda kendini ödüyor.

İki hazneli modellerde ölçümü iki tarafta ayrı yapmak gerekiyor. Aynı cihazın iki haznesinin farklı sıcaklıkta çalışması çok yaygın; ürün kalitesindeki tutarsızlığın açıklaması genelde burada saklı.

Gazlı Empero fritözlerde arızalar ocaklara benziyor: pilot alevi tutmuyor, termokupl yorulmuş, gaz valfi kirlenmiş, brülör memeleri tıkanmış.

Buna bir de yanma odası ekleniyor. Biriken kurum, ısının yağ haznesine geçişini düşürüyor. Cihaz aynı gazı yakıyor ama daha yavaş ısınıyor.

"Eskisi kadar hızlı ısınmıyor" şikâyetinde ilk baktığımız yer burası. Kurum temizliği ve brülör bakımı sonrası ısınma süresinin belirgin biçimde kısaldığını görüyoruz. Parça değişmiyor, sadece temizlik yapılıyor — mutfak sahibi açısından en tatmin edici müdahalelerden biri.

Bir de şu var: gazlı fritözde alev tutuşurken "puf" sesi geliyorsa bu normal değil. Gaz bir süre birikip sonra tutuşuyor demektir. Bu tarifi duyduğumuzda çağrıyı öne alıyoruz.

İlk bakılacak yer tahliye vanası. Küresel vananın içindeki teflon conta, yüksek sıcaklık ve yağ altında sertleşiyor, tam kapanmıyor. Vana değişimi genelde yarım saatlik iş.

Ama vananın kazana bağlandığı nipeli de kontrol etmek gerekiyor. Orada bir çatlak varsa vanayı değiştirmek sızıntıyı durdurmaz.

Kazanın kendisinde çatlak varsa iş büyüyor. Empero fritözlerin kazanları paslanmaz ve kaynak dikişleri sağlam. Ama kazanı boşken çalıştırmak, sıcak kazana soğuk su dökmek ya da içeride metal aletle karbon kazımak zamanla mikro çatlak yapıyor.

Argon kaynağıyla onarım mümkünse onarıyoruz. Kaynak tutmayacak kadar yıpranmışsa bunu açıkça söylüyoruz; kazan değişimi ile cihaz yenileme maliyetini yan yana koyup kararı size bırakıyoruz.

Yağ sızıntısı sadece maliyet meselesi değil. Zeminde kayma riski var, alttaki elektrik aksamına sızma riski var. "Biraz damlıyor, idare eder" diyebileceğimiz bir arıza değil.

Birincisi günlük süzme. Yağın içinde kalan kırıntı ve panele döküntüsü sürekli kızarıyor, yanıyor ve yağı bozuyor. Çoğu mutfakta süzme haftada bir yapılıyor. Günlük yapıldığında yağ değişim aralığının belirgin biçimde uzadığını görüyoruz.

İkincisi kapatma sırası. Fritözü sıcaklığı sıfırlamadan fişten çekmek, termostat kontaklarını yük altında açıyor ve kaynak yapmasını hızlandırıyor. Önce düğmeyi kapatıp cihazın kendi kendine kesmesini beklemek küçük ama etkili bir alışkanlık.

Üçüncüsü boşta bekletmemek. Sakin saatlerde 180 derecede bekleyen yağ, hiç kızartma yapılmasa bile bozulmaya devam ediyor. Cihazı bekleme sıcaklığına almak ya da kapatmak hem yağdan hem elektrikten tasarruf.

Bu üçünü uygulayan mutfaklarda servis çağrılarının azaldığını sahada görüyoruz. Empero fritöz servisi çağırmadan önce bunlara bakmak, bazen zaten yeterli oluyor.